Esmaül Hüsna, en güzel isimler anlamına gelmektedir. Bu terim Allah’a nispet edilen isimleri ifade eder. Araf Suresi 180. ayette de “En güzel isimler Allah’ındır.” buyurulmuştur. Bu isimler genellikle Kur’an-ı Kerim’de geçen Allah’ın isimleridir. Esmaül Hüsna kavramı da Kur’an’da 4 farklı ayette geçmektedir.

Kur‘an-ı Kerim’i dikkatli bir şekilde okuduğumuzda, başından sonuna kadar Allah’ın isimleriyle dolu olduğunu görürüz. Besmele de dahi Allah’ın isimleri zikredilmektedir. Besmele de Allah, Rahman ve Rahim isimleri geçmekte, ilk sure olan Fatiha’da da Allah, Rabbu’l-âlemin (Âlemleri terbiye eden), Rahman, Rahim, Maliki yevmi’d-din (hesap gününün sahibi) isimleri zikredilir. Son sure olan “Nas”da ise şu isimlerle karşılaşırız: Rabbu’n- nas (insanların Rabbi), Meliku’n- nas (insanların hüküm-darı), İlahu’n- nas (insanların ilahı).


Allah’ın İsimleri Kaç Tanedir?

Sadece Kur’an’da geçen Allah’ın isimleri 100’den fazladır; muhtelif hadislerde Allah’a nisbet edilen başka isimler de mevcuttur. Esmaül Hüsna kavramı, bu isimlerin tamamını içine almaktadır. Ancak Esmaül Hüsna denildiği zaman daha çok Allah’ın 99 ismi anlaşılmaktadır. Bunun nedeni ise Ebu Hureyre’den rivayet edilen bir hadis-i şeriftir. Bu hadiste Peygamber Efendimiz Hz. MuhammedAllah’ın doksan dokuz -yüzden bir eksik- ismi vardır. Bunları ezberleyip benimseyen (ihsâ) cennete girer.” buyurmuştur. Bu yüzden genel kabule göre ve Müslümanlar arasındaki yaygın olarak bilinen bilgiye göre Allah’ın 99 ismi vardır. Bu yüzden Esmaül Hüsna denildiği zaman da Allah’ın 99 ismi anlaşılmaktadır. Ancak yukarıda söylediğimiz gibi sadece Kur’an’da geçen Allah’ın isimleri 100’den fazladır. Bunun içine sıfatları, fiillerden türetilen isim ve sıfatları da dahil edersek sayı çok daha fazla olmaktadır. Peki Allah’ın çok daha fazla ismi varsa Peygamber Efendimiz neden “Allah’ın 99 ismi vardır.” demiştir.

Peygamberimiz Neden “Allah’ın 99 İsmi Vardır” Demiştir?

Allah Teala’nın bir çok ismi vardır. Bizim bildiklerimiz dışında da bilemediğimiz daha bir çok ismi olabilir. Ancak Peygamberimiz Allah’ın 99 ismi vardır. buyurmuştur. Bunun sebebi kesretten kinaye olabilir. Yani Peygamberimiz 99 ifadesi ile çok fazla demek istemiş olabilir. Başka bir hadiste Allah’ın gayb ilminde sakladığı isimlerinin de olduğunu söylemiştir. Bu durumda 99 ifadesinin çok fazla anlamı için kullanılmış olma olasılığı yüksek olmaktadır.

Sayı ile ilgili bu duruma rağmen Allah’ın 99 tane ismini ezberlemek ve bunları ibadet niyetiyle zikretmek, bu isimlerle ibadet etmek Müslümanlar için önemlidir. Çünkü Allah’ın isimleri ile yapılan dualar kabul edilir ve her daim onu zikretmek önemli bir ibadettir. Zikir ise lafzen isim ile yada manen tefekkür ile yapılır. Şimdi Allah’ın bu 99 ismini görelim.

Allah’ın 99 ismi: Esmaül Hüsna

Peygamberimizin “Allah’ın 99 ismi vardır.” hadisi bir çok hadis kitabında mevcuttur. Ancak bunlardan sadece iki tanesinde Allah’ın isimleri sıralanmıştır. Bunlar Tirmizi ve İbn Mace‘dir. Şimdi Tirmizi’nin rivayet ettiği Esmaül Hüsna listesini alfatik sıraya göre görelim. 

 

TİRMİZÎ RİVAYETİNDE YER ALIP YAYGINLIK KAZANAN 
ESMÂ-i HÜSNÂNIN ALFABETİK SIRALANIŞI
1 ADL العدل Mutlak adalet sahibi, aşırılığa meyletmeyen insanla ilgili
2 AFÜV العفوّ Hiçbir sorumluluk kalmayacak şekilde günahları affeden insanla ilgili
3 ÂHİR الآخر Varlığının sonu olmayan zâtî
4 ALÎ العليّ İzzet, şeref ve hükümranlık bakımından en yüce, aşkın zâtî
5 ALÎM العليم Hakkıyla bilen zâtî
6 ALLAH الله Varlığı zorunlu olan ve bütün övgülere lâyık bulunan zâtın özel kapsamlı adı zâtî
7 AZÎM العظيم Zâtının ve sıfatlarının mahiyeti anlaşılamayacak kadar ulu zâtî
8 AZÎZ العزيز Yenilemeyen yegâne galip zâtî
9 BÂİS الباعث Ölümden sonra dirilten kevnî
10 BÂKĪ الباقي Varlığının sonu olmayan zâtî
11 BÂRİ’ البارئ Bir model olmaksızın canlıları yaratan kevnî
12 BÂSIT الباسط Rızkı genişleten, ruhları bedenlerine yayan kevnî
13 BASÎR البصير Gören zâtî
14 BÂTIN الباطن Zâtının görülmesi ve mahiyetinin bilinmesi açısından gizli zâtî
15 BEDΑ البديع Eşi ve örneği olmayan, sanatkârane yaratan kevnî
16 BER البرّ İyilik eden, vaadini yerine getiren zâtî
17 CÂMİ‘ الجامع Toplayıp düzenleyen, kıyamet günü hesaba çekmek için mahlûkatı toplayan kevnî
18 CEBBÂR الجبّار İradesini her durumda yürüten, yaratılmışların halini iyileştiren zâtî
19 CELÎL الجليل Azamet sahibi kevnî
20 DÂR (Zâr) الضارّ Zarar veren kevnî
21 EVVEL الأوّل Varlığının başlangıcı olmayan zâtî
22 FETTÂH الفتّاح İyilik kapılarını açan, hakemlik yapan insanla ilgili
23 GAFFÂR الغفّار Daima affeden, tekrarlanan günahları bağışlayan insanla ilgili
24 GAFÛR الغفور Bütün günahları bağışlayan insanla ilgili
25 GANÎ الغنيّ Her şeyden müstağni, kendi dışındaki her şey O’na muhtaç zâtî
26 HABÎR الخبير Her şeyin iç yüzünden haberdar olan zâtî
27 HÂDÎ الهادي Yol gösteren, murada erdiren insanla ilgili
28 HÂFID الخافض Alçaltan, zillete düşüren insanla ilgili
29 HAFÎZ الحفيظ Koruyup gözeten ve dengede tutan kevnî
30 HAK الحقّ Fiilen var olan, mevcudiyeti ve ulûhiyyeti gerçek olan zâtî
31 HAKEM الحكم Son hükmü veren insanla ilgili
32 HAKÎM الحكيم Bütün emirleri ve işleri yerli yerinde olan zâtî
33 HÂLİK الخالق Takdirine uygun bir şekilde yaratan kevnî
34 HALÎM الحليم Acele ile ve kızgınlıkla muamele etmeyen insanla ilgili
35 HAMÎD الحميد Övülmeye lâyık zâtî
36 HASÎB الحسيب Kullarına yeten, onları hesaba çeken insanla ilgili
37 HAY الحيّ Ebedî hayatla diri zâtî
38 KĀBIZ القابض Rızkı tutan, canlıların ruhunu alan kevnî
39 KĀDİR القادر Her şeye gücü yeten, kudretli zâtî
40 KAHHÂR القهّار Yenilmeyen, yegâne galip zâtî
41 KAVÎ القويّ Her şeye gücü yeten, kudretli zâtî
42 KAYYÛM القيّوم Her şeyin varlığı kendisine bağlı olup kâinatı idare eden kevnî
43 KEBÎR الكبير Zâtının ve sıfatlarının mahiyeti anlaşılamayacak kadar ulu zâtî
44 KERÎM الكريم Fazilet türlerinin hepsine sahip zâtî
45 KUDDÛS القدّوس Her eksikten münezzeh zâtî
46 LATÎF اللطيف Yaratılmışların ihtiyacını en ince noktasına kadar bilip sezilmez yollarla karşılayan insanla ilgili
47 MÂCİD الماجد Şanlı, şerefli zâtî
48 MÂLİKÜ’l-MÜLK مالك الملك Mülkün sahibi kevnî
49 MÂNİ‘ المانع Dilemediği şeyin gerçekleşmesine müsaade etmeyen, kötü şeylere engel olan kevnî
50 MECÎD المجيد Şanlı, şerefli zâtî
51 MELİK الملك Görünen ve görünmeyen âlemlerin sahibi kevnî
52 METÎN المتين Her şeye gücü yeten, kudretli zâtî
53 MUAHHİR المؤخّر Geriye bırakan kevnî
54 MUĞNÎ المغني Zenginlik verip tatmin eden kevnî
55 MUHSÎ المحصي Her şeyi tek tek ve bütün ayrıntılarıyla bilen zâtî
56 MUHYÎ المحيي Can veren kevnî
57 MUÎD المعيد Tekrar yaratan kevnî
58 MUİZ المعزّ Yücelten, izzet ve şeref veren insanla ilgili
59 MUKADDİM المقدّم Öne alan kevnî
60 MUKĪT المقيت Bedenlerin ve ruhların gıdasını yaratıp veren, bilip gücü yeten ve koruyan kevnî
61 MUKSİT المقسط Adaletle hükmeden insanla ilgili
62 MUKTEDİR المقتدر Her şeye gücü yeten, kudretli zâtî
63 MUSAVVİR المصوّر Şekil ve özellik veren kevnî
64 MÜBDİ’ المبدئ İlkin yaratan kevnî
65 MÜCÎB المجيب Dileklere karşılık veren insanla ilgili
66 MÜHEYMİN المهيمن Kâinatın bütün işlerini gözetip yöneten kevnî
67 MÜ’MİN المؤمن Güven veren, vaadine güvenilen insanla ilgili
68 MÜMÎT المميت Öldüren kevnî
69 MÜNTAKIM المنتقم Suçluları cezalandıran insanla ilgili
70 MÜTEÂLÎ المتعالي İzzet, şeref ve hükümranlık bakımından en yüce, aşkın zâtî
71 MÜTEKEBBİR المتكبّر Azamet ve yüceliğini izhar eden zâtî
72 MÜZİL المذلّ Alçaltan, zillet veren insanla ilgili
73 NÂFİ‘ النافع Fayda veren kevnî
74 NÛR النور Nurlandıran, nur kaynağı zâtî
75 RÂFİ‘ الرافع Yücelten, izzet ve şeref veren insanla ilgili
76 RAHÎM الرحيم Bağışlayan, esirgeyen zâtî
77 RAHMÂN الرحمن Bağışlayan, esirgeyen zâtî
78 RAKĪB الرقيب Gözetleyip kontrol eden insanla ilgili
79 RAÛF الرؤف Şefkatli zâtî
80 REŞÎD الرشيد Bütün işleri isabetli ve hedefine ulaşıcı, irşad edici zâtî
81 REZZÂK الرزّاق Bedenlerin ve ruhların gıdasını yaratıp veren kevnî
82 SABÛR الصبور Çok sabırlı insanla ilgili
83 SAMED الصمد Arzu ve ihtiyaçları sebebiyle herkesin yöneldiği ulular ulusu bir müstağni zâtî
84 SELÂM السلام Esenlik veren zâtî
85 SEMİ‘ السميع İşiten zâtî
86 ŞEHÎD الشهيد Her şeyi gözlemiş olarak bilen zâtî
87 ŞEKÛR الشكور Az iyiliğe çok mükâfat veren insanla ilgili
88 TEVVÂB التوّاب Kullarını tövbeye sevkeden ve tövbelerini kabul eden insanla ilgili
89 VÂCİD الواجد Dilediğini dilediği zaman bulan bir müstağni zâtî
90 VÂHİD الواحد Bölünüp parçalara ayrılmaması ve benzerinin bulunmaması anlamında tek zâtî
91 VÂLÎ الوالي Kâinata hâkim olup onu yöneten kevnî
92 VÂRİS الوارث Varlığının sonu olmayan zâtî
93 VÂSİ‘ الواسع İlmi ve merhameti her şeyi kuşatan zâtî
94 VEDÛD الودود Çok seven, çok sevilen insanla ilgili
95 VEHHÂB الوهّاب Karşılık beklemeden bol bol veren insanla ilgili
96 VEKÎL الوكيل Güvenilip dayanılan insanla ilgili
97 VELÎ الوليّ Yardımcı ve dost insanla ilgili
98 ZÂHİR الظاهر Varlığını ve birliğini belgeleyen birçok delilinin bulunması açısından âşikâr zâtî
99 ZÜ’l-CELÂLİ ve’l-İKRÂM ذو الجلال والإكرام Azamet ve kerem sahibi zâtî

Şimdi bir de İbn Mace’de geçen Allah’ın 99 ismini görelim. 

İbn Mâce Rivayetinde Yer Alan Esmaül Hüsna
الباطن الظاهر الآخر الأول الصمد الواحد الله
المؤمن السلام الحق الملك المصور البارئ الخالق
اللطيف الرحيم الرحمن المتكبر الجبار العزيز المهيمن
المتعالي البارّ العظيم العليم البصير السميع الخبير
العلي القاهر القادر القيوم الحي الجميل الجليل
الشكور الودود الواهب الغني المجيب القريب الحكيم
الحليم الغفور العفو الراشد الوالي الواجد الماجد
المبين الشهيد الولي المجيد الرب التواب الكريم
القوي الوارث الباعث المعيد المبدئ الرؤف البرهان
الرافع الخافض الواقي الباقي النافع الضار الشديد
ذو القوة الرزاق المقسط المذل المعز الباسط القابض
السامع الفاطر الوكيل الحافظ الدائم القائم المتين
الكافي الهادي الجامع المانع المميت المحيي المعطي
القديم التام المنير النور الصادق العالم الأبد
          الأحد الوتر

Bu listeler yukarıda da belirttiğimiz gibi sadece Tirmizi ve İbn Mace’de geçmektedir. Buhari ve Müslim gibi kaynaklarda hadisin baş kısmı yani “Allah’ın doksan dokuz -yüzden bir eksik- ismi vardır. Bunları ezberleyip benimseyen (ihsâ) cennete girer.”  bölümü vardır ama liste yoktur. Bu durum listenin daha sonra hadisi rivayet edenler tarafından eklenmiş olabileceğini göstermektedir. Ancak bu kelimelerin Allah’ın isimleri olduğu konusunda şüphe yoktur.

Tirmizi ve İbn Mace’nin vermiş olduğu listelerde bazı farklılıklar da vardır. Daha ayrıntılı bilgi sahibi olmak isteyen okurlarımız yukarıdaki listeleri karşılaştırmalı okudukları takdirde bu farklılıkları zaten göreceklerdir. Biz yine de liste olarak bu farklılıkları gösterelim. 

İbn Mâce rivayetinde bulunup da Tirmizî’de yer almayan isimler
المبين الرب الراشد القريب القاهر الجميل البارّ
الحافظ الدائم القائم ذو القوة الواقي الشديد البرهان
الصادق العالم الأبد الكافي المعطي السامع الفاطر
    الأحد الوتر القديم التام المنير

 

Tirmizî rivayetinde bulunup da İbn Mâce’de yer almayan isimler
الكبير العدل الحكم الفتاح القهار الغفار القدوس
المحصي الحميد الواسع الرقيب الحسيب المقيت الحفيظ
مالك الملك المنتقم البرّ المؤخر المقدم المقتدر
  الصبور الرشيد البديع المغني ذو الجلال والإكرام


Bununla birlikte Kur’an’da yer aldığı halde bu iki rivayette görülmeyen isimler de vardır. Bu isimleri de bir liste şeklinde verelim.

Kur’an’da yer aldığı halde Esmaül Hüsna hadisinde yer almayan İsimler
الشديد الشاكر الكافي القدير المحيط الإله الرب
النصير المولى القاهر الغافر الفاطر الحاكم القائم
الأكرم الخلاق الكفيل المليك الرفيع الخالق الغالب
القابض الحافظ الأحد القريب الحفي المبين الأعلى
الجليل العدل المذل المعز الرافع الخافض الباسط
الواجد المميت المميت المعيد المبدئ المحصي الباعث
الضار المانع المغني المقسط الوالي المؤخر المقدم
ذو الجلال والإكرام الصبور الرشيد الباقي النافع

Bir de yukarıdaki Esmaül Hüsna hadisini dikkate almadan sadece Kur’anda geçen Allah‘ın isimlerinden derlenen 99 isim listeleri vardır. Bu şekilde liste yapan alimlerden bir tanesi de İbn Hacer’dir. İbn Hacer’in bu listesine de bir bakalım.

İbn Hacer’in Kur’ân-ı Kerîm’den derlediği doksan dokuz esmaül hüsna
المؤمن السلام القدوس الملك الرحيم الرحمن الله
المصور البارئ الخالق المتكبر الجبار العزيز المهيمن
الفتاح الرزاق الخلاق الوهاب التواب القهار الغفار
القيوم الحي الحكيم الواسع العظيم الحليم العليم
المحيط الكبير العلي الخبير اللطيف البصير السميع
المجيب القريب الرقيب الكريم النصير المولى القدير
الوارث المجيد الودود المقيت الحفيظ الحسيب الوكيل
المتين القوي المبين الحق الحميد الولي الشهيد
الكافي القاهر المقتدر القادر الشديد المالك الغني
الآخر الأول الغافر البديع الفاطر المستعان الشاكر
الرفيع العالم الحكم الغالب الكفيل الباطن الظاهر
المتعالي المليك الجامع المحيي القائم المنتقم الحافظ
الأكرم الرؤف العفو الشكور الغفور الهادي النور
الأحد الواحد الإله الرب الحفي البر الأعلى
            الصمد


Kur’an’da geçen Allah‘ın isimleri bunlardan ibaret değildir. Kur’ann’da geçen Allah’ın isimlerinin sayısı 99’dan fazladır. Şii kaynaklarında geçen ve tüm İslam dünyasının önem verdiği Cevşen’de ise her birinde 10 isim olan 100 bab bulunmakta ve Allah’ın isimlerinin sayısı bine ulaşmaktadır. 

Esmaül Hüsna’nın Sırları

Esmaül Hüsna, başta peygamberimizin hadisinde olduğu gibi ezberlenmesi ve okunması tavsiye edilmiştir. Bununla beraber bir Müslümanın dinini tam olarak yaşaması ve Allah’a tam bir kul olabilmesi için öncelikle rabbini tanıması gerekir. Bu yüzden Allah’ın isim ve sıfatlarını bilmek ve sırlarına vakıf olmak çok önemlidir. Burada sadece bir kaç tanesini hatırlatmak istiyorum. 

  1. Esmaül Hüsna’yı ezberleyen kişi cennete girer. Çünkü Peygambermiz “Allah’ın doksan dokuz -yüzden bir eksik- ismi vardır. Bunları ezberleyip benimseyen (ihsâ) cennete girer.”  buyurmuştur.
  2. Esmaül Hüsna, Allah hakkında yücelik ve aşkınlık ifade eder ve kullarda saygı hissi uyandırır.
  3. Zikir ve duada kullanılmaları halinde kabule vesile olur ve sevap kazandırır.
  4. Kalplere huzur ve sükun verir, lütuf ve rahmet ümidi telkin eder.
  5. Bilginin değeri bilinenin değerine bağlı bulunduğu ve bilinenlerin en şereflisi de Allah olduğu için esmaül hüsna bilgisine sahip olanlara bu bilgi meziyet ve şeref kazandırır.
  6. Esmaül hüsna, Allah için vâcip, câiz ve mümteni‘ olan sıfatları içermesi sebebiyle O’nun hakkında yeterli ve doğru bilgi edinmemize imkan verir.
İlahiyatçı/Yazar 2005 yılında İHL'den mezun oldu. 2007 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazandı. 2011 yılında üniversiteden mezun olduktan sonra öğretmen oldu. İnsanın yaratılışı ve sorumlulukları, kulların vasıfları gibi konularda küçük konferanslar verdi. Din Kültürü branşında Üniversite sınavlarına hazırlık ve KPSS alan sınavı hazırlık kitapları hazırladı. Sorularınız için [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen buraya isminizi giriniz.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.